üst banner(728x90)

ÇÖLYAK NEDİR

Çölyak bir sindirim sistemi hastalığıdır. Buğdayın, arpanın , çavdarın, yulafın içerisinde bulunan gluten denen proteinin bağırsaklarımızda besin emilimini sağlayan villus denilen yapıların bozması sonucu yiyeceklerdeki besinin emilmesini engelleyen ve ince bağırsakta hasarlar oluşturan bir hastalıktır.
Nadirde olsa karşımıza çıkan çölyak hastalığı kosunuda son zamanlar gerek kimyevi gerekse bitkisel yöntemleri içeren bir çok tedavi yöntemi denenmiş ve literatüre girmiş olsada çok ilerleme kaydedildiğini söylememiz zordur.


Nasıl Tanı Konulur. 


Çölyak hastalığının kesin tanısı ancak deneyimli bir gastroenterolog tarafından yapılacak kan tahlilleri ve ince bağırsak biyopsisi ile tanımlanabilir.
Çölyak hastalığı genetik bir hastalıktır, yani ailevi kalıtım söz konusudur. Bazen hastalık bir ameliyat, çocuk doğumu, hamilelik, viral enfeksiyon ya da şiddetli duygusal stresten sonra tetiklenebildiği gibi ilk seferde de aktif olabilir.Hastalık yaşamının her hangi bölümünde ortaya çıkabilmektedir. Çölyak kimi kişilerde çocukluk, kimilerinde ergenlik, kimilerinde ise orta yaş grubunda ortaya çıkabilmektedir

Belirtileri ve bulguları nelerdir. 

Çölyak hastalığı belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Örneğin bir hasta kabız bir hasta isal olabilir. 

Gastroinstentinal septomların kısmi listesi

  • Karın ağrısı
  • Şişkinlik gaz proplemi
  • Kabızlık veya ishal
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Gatiada aşırı kötü koku yağlı ve kanlı gibi gözükmesi

Diğer bazı belirtiler

  • Anemi
  • Eklem ağrısı
  • osteoporoz
  • Depresyon
  • Yorgunluk
  • Çocuklarda büyümenin gelişmenin gecikmesi
  • Sinirlilik ve davranış değişiklikleri
  • Yetersiz beslenme
  • Ağız ülseri
  • Kas krampları
  • Açıklanamayan boy kısalığı
  • Deri problemleri

Çölyak Hastalığının nedenleri

Araştırmalar çölyak hastalığının kesin nedenini ortaya bu güne kadar koyamamıştır. Genelde aile öyküsü ön plana çıkmakla beraber kafkas ve orta avrupa kökenlilerde daha sık görülmektedir. Ve kadınlarda de erkeklere oranla çok daha sık gözlemlenmiştir. 
Bu hastalık Bağışıklık sisteminin bir parçasıdır. Tanı konurken üç temel test yapılır Anti Gladin (AGA), Anti-Doku transglutaminaz (tTGA), IgA anti-endomysium antikorları (AEA) 

Önleyici Bakım

Ailesinde çölyak hastası olan kimselerin önleyici bakım için uygulayabileceklerin en önemli şeyler çörek otu yağı ve melisa çayıdır diyebiliriz. 
Özellikle çörek otu yağının bu konudaki faydalarını içeren bazı klinik araştırmalar pubmed tammedde yayınlanmış ve klinik testlerde başarılı sonuçlar alınmıştır diyebiliriz. 
Günde 1 tatlı kaşığı çörekotu yağı en büyük tedavi desteğiniz olabilir. 
Birde Karabuğday gerçeği var çölyak hastalarının tüketebileceği gluten içermeyen buğday türüdür. Ülkemizde son yıllarda tarımı yaygınlaşmış olsada önemi tam olarak kavranabilmiş değildir. Çölyak hastaları karabuğday ununu ve bu undan yapılmış unlu mamülleri tüketebilirler. 

Çölyak hastalığı nasıl tedavi edilir?
Tanı onaylandıktan sonra senin için farklı bir hayat tarzı başlar burada uyman gereken diyetlerede tek tek değineceğimizi belirtmekle birlikte dikkat etmen gereken hususlarıda seninle paylaşacağız.
İlk evvel tıbben gerekli 3 adım diyeti 
Bu diyet hububatları içerir Buğday arpa, Mısır yulaf çavdar ve pirinç hayatınızda bundan sonra olmayacak manasına gelmektedir. Özellikle bu ürünlerde elde edilmiş hiç bir gıdayı tüketmemelisiniz.
1. Adım Temel öz yönetim ve Başlangıç 
Bu adımda gıda konusunda risksiz seçimler yapın. 

  • Tolere edilebilir yiyecek ve içecekleri belirleyin vücudun tolerans göstermediklerini belirleyin en iyi yöntem yazma yöntemidir. Tükettiğiniz bütün gıdaları gıda defterinize yazın ve hep kendinizi çek edin. 
  • Takviye edici ilaçları ve gıda takviyelerini belirleyin. İhtiyaç duyduğunuz protein yapısına gluten içermeyen gıdalardan sağlamak için doğal şifa kaynaklarından destek alın örneğin keçi boynozu özü kuşburnu kızılcık marmelatı bal polen arı sütü gibi.
  • Gluten kimlik becerilerinizi geliştirin hangi gıdalarda gluten olduğunu araştırın ve not alın o gıdaları tüketmemeye gayeret edin
  • Fikir alabileceğiniz diyetisyen uzman doktor herbalist veya çölyak derneğinden her zaman destek alın
2. Adım Öz yönetim remisyon ve genişleme
  • Bireysel değerlendirme yönetimi kurun özellikle şüpheli ve tartışmalı bilgileri sınıflandırın. alerjenleri tesbit edip hayatınızdan yavaş yavaş çıkartın. 
  • Bireysel tedavi programı oluşturun Günlük tutmak en önemli tedavi yaklaşımlarından biridir. Ne yediğinizi ne yaşadığınızı yazın sizi rahatsız eden hayat tarzından uzak durun. Tüm aldığınız gıdaları en ufak ayrıntılara kadar kaydedin.
3. Adım bakım ve bilgi güncelleme
  • Periyodik bilgi güncellemeleri ve sağlık ekibi ile yeniden değerlendirmeler yapın. Bilgilerinizi eskitmeyin özellikle bir şeyler öğrendikten sonra kulağınızın üzerine yıllarca yatmayın. 
  • Yeni tanı almış kişilere rol model destek olarak yardımcı olun. 
Görüldüğü üzere çölyak hastası isen hayatı düzensiz yaşama şansın artık yok. 

Referanslara bakın:
Arentz-Hansen ve arkadaşları, çölyak hastalığı olan hastalarda yulaf intoleransı için moleküler temeli, PLoS Med, 1 Ekim (1):. El, Epub, Ekim 19, 
2004. Lundin ve diğerleri, Yulaf, çölyak hastalığında villöz atrofi kaynaklı , Kas gut; (11) 52: 1649-1652, 
2004.. 528-531, 2007: Silano ve arkadaşları, in vitro testler yulaf çeşitlerinin çölyak hastalığı, Gastroenteroloji Hepatoloji ve 22 Journal of hastalar için zararlı olabileceğini göstermektedir.

Özellikle gluten içeren hububatlar için bu yazıya göz atmanızı tavsiye ederiz 

Glutensiz diyet rehberini PDF formunda buradan indirebilirsiniz. İngilizcedir lakin işinize çok yarar

This brochure was developed collaboratively by: www.americanceliac.org www.celiac.org www.csaceliacs.org www.gluten.net www.celiaccentral.org Information in this publication is in agreement with the Academy of Nutrition and Dietetics Evidence-Based Nutrition Practice Guidelines. This Guide was developed to assist people newly diagnosed with celiac disease, dermatitis herpetiformis or non-celiac gluten sensitivity with preliminary gluten-free choices while learning the basics of the gluten-free lifestyle

Destekleyici Araştırma

AGA Enstitüsü. Çölyak Hastalığı. Tanı ve Yönetimi AGA Enstitüsü Tıbbi Pozisyonu Tablosu Gastroenteroloji. 2006 Aralık; 131 (6): 1977-1980.
Catassi C, Fabiani E Iacono G, ve ark., Prospektif, çift-kör, plasebo-kontrollü deneme çölyak hastalığı. Olan hastalar için güvenli bir gluten eşiğini kurmak için Am J Clin Nutr.2007 Ocak; 85 (1): 160-6.
De Palma G, Nadal I, Collado MC, sağlıklı yetişkin insan deneklerde gut Mikrobiyota ve bağışıklık fonksiyonuna agluten serbest diyet Sanz Y. Etkileri. Br J Nutr. 2009 Ekim, 102 (8): 1154-60
Drut R, malabsorbsiyon. Klinik delil olmadan çocuklarda çölyak hastalığının Cueto Rua E. histopatolojik tanı Int J Surg Pathol. 2007 Oct; 15 (4): 354-7.
Hellekson K. AHRQ Çölyak Hastalığı Taraması için Pratik Yönergeleri Bültenleri. Am FamHekim. May 1, 2005; 71 (9); 1814-1819.
Holm K, Maki M, N Vuolteenaho ve arkadaşları, çocukluk çağı çölyak hastalığının tedavisinde Yulaf:. 2 yıllık kontrollü bir çalışmada, uzun süreli klinik izlem çalışmasında.Aliment Pharmacol Ther. Mayıs 2006 15; 23 (10): 1463-1472.
Hopper AD, Hadjivassiliou M, Butt S Sanders DS. Erişkin çölyak hastalığı. BMJ. 2007 15 Eylül, 335 (7619): 558-62.
Leeds JS, Horoldt BS, Sidhu R, et al., Çölyak hastalığı ve inflamatuvar barsak hastalıkları arasında bir ilişki var mıdır? Nüfus kontrolleri ile karşılaştırıldığında göreceli prevalansı bir çalışma. Scand J Gastroenterol. 2007 Ekim, 42 (10): 1214-1220.
Leffler DA, Edwards George JB, et al., Çölyak hastalığı. Erişkinlerde glutensiz diyet bağlılığın beş önlemler prospektif karşılaştırmalı çalışma Aliment Pharmacol Ther. 2007 1 Kasım, 26 (9): 1227-1235.
Lohi S, Mustalahti K, Kaukinen K, ve ark., Zamanla çölyak hastalığı prevalansının artması.Aliment Pharmacol Ther. 2007 1 Kasım, 26 (9): 1217-1225.
Ojetti V, Gabrielli M, Migneco A, et al., Çölyak hastalarında laktoz emilim regresyon glutensiz diyet. Aldıktan sonra Scand J Gastroenterol. 2007 5 Ekim: 1-4.
Rashid M, Butzner D, Burrows V ve diğerleri, çölyak hastalığı olan bireyler tarafından saf yulaf tüketimi.:. Kanada Çölyak Derneği tarafından bir pozisyon açıklamada J GastroenterolCan. 2007 Ekim, 21 (10): 649-51.
Rossi T. Çölyak hastalığı. Adolesc Med Clin. Şubat 2004; 15 (1): 91-103, ix.
Schuppan D, Junker Y, Barisani D. Çölyak hastalığı:. Patogenezi gelen yeni tedavilereGastroenteroloji. 2009 Aralık; 137 (6): 1912-1933. [Baskı Epub ahead]
Sollid LM, Lundin KE. Tanı ve çölyak hastalığının tedavisi. Mukozal immunol. 2009 Ocak; 2 (1): 3-7.

Tepkiler:

Yorum Gönder

Blogger